Elke winter valt het me weer op. Eerst is er een collega die zich ziek meldt, daarna volgen er meer. In mijn klas blijven steeds vaker stoelen leeg en voor ik het weet, moet ik er zelf ook aan geloven. Een flinke verkoudheid, soms griep. Alsof het onvermijdelijk is zodra de dagen korter worden en het buiten kouder is.
Ik heb me daar lang tegen verzet. Frustratie vooral: ik eet toch gezond? Ik doe toch mijn best? Inmiddels kijk ik er anders naar. Niet alles is maakbaar en ziek worden hoort er soms gewoon bij. Toch kun je gelukkig heel wat doen om de weestand goed te houden, met beweging, een gezonde leefstijl, maar zeker ook met goede voeding! Niet als garantie dat je niet ziek wordt, maar wel als ondersteuning.
Weerstand begint bij ondersteunen, niet bij controleren
Weerstand is in de basis het vermogen van je lichaam om zichzelf te beschermen. Tegen virussen, bacteriën, maar ook tegen periodes van vermoeidheid en herstel. Het is geen schild dat alles tegenhoudt, maar eerder een systeem dat continu aan het werk is, vaak zonder dat we het merken. In de winter krijgt dat systeem het zwaarder. Minder daglicht, lagere temperaturen en vaak ook meer drukte en prikkels vragen extra energie. Je lichaam is voortdurend bezig met warm blijven, herstellen en aanpassen. Het is dan ook niet vreemd dat je je sneller moe voelt of vatbaarder bent voor verkoudheden en griep.
Gelukkig kun je zelf veel doen om je weerstand te versterken. Voeding speelt hierin een belangrijke rol. Niet als snelle oplossing, maar als dagelijkse basis. Met wat je eet lever je bouwstoffen: vitamines, mineralen, eiwitten en energie die je immuunsysteem nodig heeft om goed te functioneren. Denk aan voedingsstoffen die bijdragen aan herstel, aan het ondersteunen van je darmen en aan het reguleren van ontstekingsreacties in je lichaam.
Ingrediënten waar ik in de winter vanzelf naar grijp
Zonder dat ik er bewust een plan voor maak, verandert mijn boodschappenlijstje zodra het kouder wordt. Sommige ingrediënten verdwijnen naar de achtergrond, andere komen juist steeds opnieuw in mijn mandje terecht. Niet omdat ze “moeten”, maar omdat ze passen bij wat mijn lichaam in de winter lijkt te vragen.
Knoflook is daar een goed voorbeeld van. In bijna elke soep of stoof gaat bij mij wel een extra teentje. Natuurlijk vanwege de smaak, maar ook omdat knoflook al eeuwenlang wordt gebruikt ter ondersteuning van het immuunsysteem. Het bevat zwavelverbindingen die bijdragen aan de afweer van het lichaam. Geen garantie tegen ziekte, maar wel een ingrediënt dat je lichaam helpt bij wat het toch al doet.
Hetzelfde geldt voor ui. Net zo alledaags, maar rijk aan antioxidanten en stoffen die ontstekingsreacties kunnen ondersteunen. Samen vormen ui en knoflook voor mij de basis van veel wintergerechten: eenvoudig, betaalbaar en voedend.
Gember gebruik ik vooral wanneer ik behoefte heb aan warmte. In thee, soep of curry. Het staat bekend om zijn verwarmende werking en wordt vaak ingezet bij verkoudheidsklachten. Wat ik er vooral prettig aan vind, is dat het mijn spijsvertering ondersteunt en me helpt om letterlijk wat op te warmen van binnenuit.
Ook kurkuma belandt regelmatig in mijn pan, meestal samen met een beetje zwarte peper. Kurkuma wordt in veel keukens gebruikt vanwege de ontstekingsremmende eigenschappen en past qua smaak perfect bij winterse gerechten. Niet als wondermiddel, maar als onderdeel van een geheel: voedzaam, kruidig en verwarmend.
Ook kruiden als tijm en kaneel gebruik ik meer in de winter. Tijm wordt traditioneel ingezet bij luchtwegklachten en kaneel staat bekend om zijn verwarmende karakter en ondersteuning van de bloedsuikerspiegel. Het zijn kleine toevoegingen, maar ze maken een maaltijd niet alleen smaakvoller, maar ook meer ondersteunend, zeker in de winter!
Qua groenten merk ik dat ik automatisch kies voor wintergroenten zoals pompoen, wortel, zoete aardappel en prei. Ze bevatten vezels, vitamines en mineralen en zijn makkelijk te verteren wanneer ze gekookt of gestoofd zijn. Warme maaltijden kosten je lichaam minder energie om te verwerken dan koude, rauwe gerechten — iets wat in de winter extra fijn kan zijn.
Simpel koken als vorm van zelfzorg
Wat ik in de winter vooral probeer los te laten, is de lat. Gezond eten hoeft niet ingewikkeld te zijn, zeker niet op dagen dat mijn energie laag is. Juist dan kies ik voor maaltijden die weinig van me vragen.
Een paar winterse favorieten:
1. Groentesoep met gember en knoflook
Een grote pan soep die meerdere dagen meegaat. Ui en knoflook fruiten, gember erbij, wintergroenten naar keuze, bouillon en laten pruttelen. Soms met linzen of bonen voor extra vulling. Meer hoeft het niet te zijn.
2. Stoof met zoete aardappel en kikkererwten
Zoete aardappel, ui, knoflook, kikkererwten, tomaat en kruiden als komijn en kurkuma. Alles in één pan, langzaam laten garen. Comfort food zonder poespas.
3. Warme havermout in de ochtend
Havermout met kaneel, appel of peer en een scheutje plantaardige melk. In de winter voelt dit zoveel fijner dan iets kouds. Het zet de toon voor de rest van de dag.
4. Gember-citroenthee
Simpel, maar effectief: heet water, verse gember, een schijfje citroen. Vaak drink ik dit aan het einde van de dag, als een moment van afronden.
Het zijn geen spectaculaire recepten, maar juist dat maakt ze haalbaar. En haalbaarheid is voor mij een belangrijke vorm van zelfzorg.
De winter als seizoen van ondersteuning
Steeds meer zie ik de winter als een seizoen waarin zorg centraal mag staan. Niet alleen voor anderen, maar ook voor mezelf. Warme maaltijden, simpele gerechten en ingrediënten die passen bij dit moment van het jaar helpen me daarbij.
Niet om ziekte volledig te voorkomen, maar om mijn lichaam te ondersteunen terwijl het doet wat het moet doen. En soms betekent dat: soep eten, rust nemen en accepteren dat je even minder kunt.
Misschien is dat wel de kern van winterse zelfzorg. Niet streven naar perfectie, maar kiezen voor wat voedt, verwarmt en vol te houden is.
