Het poetsen van je tanden is vaak zo’n moment waar je nauwelijks bij stilstaat. Al van jongs af aan leer je dat het erbij hoort: ’s ochtends en ’s avonds even poetsen, en dan weer door met je dag. Jarenlang deed ik dat eigenlijk zonder er echt over na te denken.
Tot ik last kreeg van gevoelig tandvlees. Niet iets heel ernstigs, maar wel genoeg om me af te vragen hoe dat eigenlijk kon. Want als je elke dag twee keer poetst en netjes je tanden verzorgt, hoe kan het dan toch gebeuren dat er irritatie of ontstekingen ontstaat?
Uit nieuwsgierigheid ben ik me er wat meer in gaan verdiepen. En zo kwam ik terecht bij iets waar ik eerlijk gezegd nooit echt bij had stilgestaan: de bacteriën in je mond. Misschien niet het meest smakelijke onderwerp, maar wel verrassend interessant. Want juist die bacteriën blijken ontzettend belangrijk te zijn voor een gezonde mond.
Wat zijn bacteriën in je mond eigenlijk?
In je mond leven miljoenen bacteriën. Een gek idee misschien, maar het hoort er gewoon bij. Sterker nog: zonder die bacteriën zou je mond niet eens goed kunnen functioneren.
Samen vormen ze het mondmicrobioom. Een soort mini-wereld waarin alles samenwerkt. Sommige bacteriën helpen je, andere kunnen juist voor problemen zorgen. Maar zolang die twee een beetje in evenwicht zijn, merk je daar eigenlijk niets van.
Wat ik zelf niet wist, is dat die bacteriën eigenlijk vanaf het begin al met je meegroeien. Je bouwt je eigen mondflora op in de loop der jaren, beïnvloed door wat je eet, hoe je leeft en hoe je je mond verzorgt. Het is dus niet bij iedereen precies hetzelfde, maar ieder mens heeft daarin zijn eigen balans.
Goede en minder goede bacteriën: het draait om balans
De goede bacteriën
Het woord bacteriën alleen geeft mij al vaak een vies gevoel. Het verbaasde mij dan ook toen ik erachter kwam dat er ook bacteriën zijn die juist helpen. Ze beschermen de mond tegen invloeden van buitenaf en zorgen ervoor dat andere bacteriën minder kans krijgen zich te ontwikkelen en voor problemen te zorgen.
Ze doen het werk op de achtergrond en zonder dat je het überhaupt merkt, dragen ze bij aan een gezonde mond. Ze helpen bij het afbreken van voedselresten en ondersteunen je tandvlees, waardoor het minder gevoelig is voor irritaties.
Je lichaam heeft dus eigenlijk een soort natuurlijk systeem ingebouwd. En als je deze op de goede manier ondersteunt en zorgt dat goede bacteriën wel de ruimte krijgen, dan blijft je mond goed in balans.
De minder goede bacteriën
Tegelijkertijd zijn er ook bacteriën die het minder goed met je voor hebben en kunnen zorgen voor problemen. Deze bacteriën zijn er altijd wel en zorgen niet direct voor problemen. Pas als ze de kans krijgen om te groeien, dan kunnen deze bacteriën voor problemen zorgen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer er overmatig suiker gegeten word, maar ook wanneer etensresten zich opstapelen in je mond. De slechte bacteriën voeden zich hiermee en krijgen de kans om flink te groeien.
Je zult dat zeker niet meteen merken, want het bouwt zich langzaamaan op. Eerst ervaar je wellicht een minder frisse smaak in je mond of tandvlees dat nét wat gevoeliger wordt. En juist omdat het zo geleidelijk gaat, worden deze beginnende klachten vaak genegeerd. Maar juist als deze beginnende problemen lang genoeg duren, kunnen er serieuze klachten ontstaan, zoals ontstekingen of gaatjes.
Hoe houd je de bacteriën in je mond in balans?
Terug naar de basis
Ik ben zelf vaak geneigd het poetsen té automatisch te doen. Tandpasta op de tandenborstel en gaan. En dan tijdens het poetsen even snel wat opruimen, nog even snel wat pakken of diep in gedachten verzonken nadenken over de dag die voor me ligt. Maar als het poetsen op de automatische piloot gaat, dan beginnen de problemen vaak. Je slaat dat ene plekje per ongeluk over, je poets net even te hard of je stopt net wat sneller met poetsen dan dat goed voor je mond is. Sinds ik zelf de klachten aan mijn tandvlees ervaarde, probeer ik terug te gaan naar de basis; 2 keer per dag goed en met aandacht poetsen!
Uiteindelijk is het 2 keer per dag poetsen en de tijd nemen om ook de gebieden tussen je tanden schoon te maken, de manier om klachten te voorkomen. Want juist die plekken tussen je tanden, waar je tandenborstel niet goed kan komen, zijn de plekken waar problemen als eerste ontstaan. Bacteriën hopen zich daar op, zonder dat je het meteen doorhebt.
Wat je eet telt mee
Wat me ook opviel, is hoe groot de rol van voeding eigenlijk is. Op dagen dat ik meer zoet eet of vaker snack, merk ik dat mijn mond anders aanvoelt en ontstaan klachten eerder. Deze klachten zijn ook niet meteen extreem, want net als bijna alle klachten in de mond beginnen ze met subtiele veranderingen. Een net wat minder fris gevoel of een klein laagje op je tanden.
Veel mensen zijn ook geneigd om eigenlijk te veel eetmomenten op een dag te hebben, waardoor de bacteriën in je mond continu voeding krijgen om verder te groeien. Dit houdt ze actief en kan dus zorgen voor klachten.
Een beetje ritme in je eetmomenten en minder zoetigheden, kunnen dus al helpen bij het verminderen van klachten.
Niet alles hoeft perfect
Wat ik misschien wel het fijnst vind om te beseffen, is dat het niet perfect hoeft. Het gaat niet om één keer iets zoets eten of een keer minder goed poetsen, want daar beginnen de klachten niet mee. Pas als er consistent te veel wordt gesnoept of wat minder wordt gepoetst, beginnen de klachten.
Je mond kan best veel hebben, zolang je het een beetje ondersteunt. Juist die gedachte haalt er ook wat druk vanaf. Het hoeft niet streng of ingewikkeld te zijn.
Je mond als spiegel van je gezondheid
Wat ik zelf interessant vind, is dat je mond eigenlijk best veel vertelt. Zonder dat je het doorhebt, geeft het signalen over hoe het met je gaat.
Als je moe bent, minder goed eet of wat minder aandacht hebt voor jezelf, zie je dat vaak ook terug in je mond. Andersom werkt het net zo.
Het maakt het ineens minder iets op zichzelf, en meer een onderdeel van je hele gezondheid.
