Artritis is eigenlijk een verzamelnaam voor een aantal verschillende aandoeningen. Hieronder vallen artrose, de geleidelijke slijtage van gewrichtskraakbeen en een teveel aan botweefsel, vooral in de knieën, heupen, ruggengraat en vingertoppen, en reumatoïde artritis, een chronisch ontstekingsproces waarbij het immuunsysteem de gewrichten en soms ook andere lichaamsdelen aantast.

Hoewel niet alle vormen van artritis te voorkomen zijn, bestaan er veel manieren om de ontwikkeling en ernst van de ziekte tegen te gaan.

Artrose voorkomen

Vermijd prikkelend voedsel

Voedingsstoffen die artrose kunnen verergeren, zijn onder andere rood vlees, suiker, vetten, zout, cafeïne en nachtschade (zoals in tomaten, aardappelen, paprika’s en aubergines). Zuivelproducten zijn eveneens boosdoeners; het probleem zit eerder in de eiwitten in zuivel dan in de vetten; mageremelkproducten zijn dus net zo riskant als volle melk producten (1).

Volg een mediterraan dieet

Dit bestaat voornamelijk uit vis, fruit, groenten, graanproducten, bonen en onverzadigde vetten zoals olijfolie. Zo’n dieet kan preventief werken en aangenomen wordt dat het de actieve ziekteverschijnselen (zwelling, gevoeligheid en pijn in de gewrichten) met maar liefst 56 procent doet afnemen en voor soepeler bewegingen en vitaliteit zorgt (2). Een reden hiervoor kan zijn dat een dieet dat zo sterk op planten is gebaseerd, veel ontstekingsremmende verbindingen bevat, zoals essentiële vetzuren en enzymen.

Consumeer ‘goede’ vetten om de gewrichten te smeren

Meervoudig onverzadigde oliën en omega-3-supplementen hebben bij hoge doses een mild heilzaam effect. Van visolie (10 g/dag) is aangetoond dat het de symptomen van reumatoïde artritis vermindert (3). Bernagie (Borago officinalis), teunisbloem en zwarte bessenzaadolie bevatten gammalinoleenzuur, een vetzuur. Door consumptie van bernagie-olie (1-3 g/dag) gedurende ten minste drie maanden kunnen de symptomen van reumatoïde artritis afnemen (4).

Vermijd ‘slechte’ vetten

Vlees is rijk aan bepaalde vetzuren (arachidonzuur) die, naar men aanneemt, ontstekingen in het lichaam in de hand werken. Met een vegetarisch dieet krijgen we minder arachidonzuur binnen en veganistische diëten sluiten deze vetzuren bijna geheel uit. Onderzoekers hebben ontdekt dat veganistische diëten permanent bevorderlijk zijn voor mensen met reumatoïde artritis (5). Een strikt veganistisch dieet vermindert bij 40 procent van de patiënten de symptomen (6).

Zorg dat u overtollig gewicht kwijtraakt

Gewichtstoename verhoogt het risico op de ontwikkeling van artrose in de knieën, handen en heupen (7). Vooral vrouwen lopen een risico. Bij mannen verhoogt gewichtstoename de kansen dat zij jicht ontwikkelen.

Vasten

Verschillende onderzoeken bevestigen dat verantwoord vasten onder deskundige begeleiding de symptomen van artritis kan verlichten en voedselallergie en overgevoeligheid helpt opsporen die tot de ziekte leiden (8).

Regelmatig matig intensieve lichaamsbeweging

Dit is essentieel om gewrichtsslijtage tegen te gaan. Activiteiten die geen extra belasting vormen voor de gewrichten, maar de omringende botten, spieren en ligamenten juist versterken, zijn voor veel typen artritis geschikt en kunnen ook preventief werken. Een goede keuze is bijvoorbeeld fietsen, wandelen en zwemmen; vermijd echter sporten waarbij u extra gewicht draagt of schokkende, springende bewegingen maakt.

Vermijd blessures

Ongeacht uw leeftijd kunnen ernstige blessures aan de gewrichten – gescheurde gewrichtsbanden, kraakbeen of gebroken benen –op latere leeftijd artritis veroorzaken. Mensen die als tiener of jongvolwassene een knieblessure opgelopen hebben, lopen vergeleken bij degenen die dat niet hebben, bijna driemaal zoveel kans om omstreeks de leeftijd van 65 artrose te krijgen (9).

Probeer glucosamine

Veel dubbelblind onderzoek heeft aangetoond dat glucosaminesulfaat de symptomen van artrose tegengaat; sommige deskundigen geloven dat het bij de risicogroep de aandoening kan voorkomen (10). Hoewel ooit de vrees bestond dat supplementen op de lange termijn schadelijk kunnen zijn, ontdekte men in een recente proef dat drie jaar lang supplementen nemen (1500 mg per dag) geen negatieve invloed had op de bloedsuikerspiegel en dat er nauwelijks bijwerkingen waren (11).

Bronnen

1  Scand J Rheumatol, 1979; 8: 249-55
2  Ann Rheum Dis, 2003; 62: 208-14
3  Arthritis Rheum, 1994; 37: 824-9
4  Ann Intern Med, 1993; 119: 867-73; Arthritis Rheum, 1996; 39: 1808-17
5  Scand J Rheumatol, 1986; 15: 219-23
6  Rheumatology, 2001; 40: 1175-9
7 Arthritis Rheum, 2003; 48: 1030-3; Rheumatol [Oxford], 2002; 41: 1155-62
8  Lancet, 1991; 338: 889-902)
9  Ann Intern Med, 2000; 133: 321-8
10  Arzneim Forsch, 1998; 48: 469-74; Clin Ther, 1980; 3: 260-72
11  Lancet, 2001; 357: 251-6

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit Medisch Dossier en wordt in Nederland uitgegeven sinds januari 1999. Medisch Dossier is de Nederlandse uitgave van het blad What Doctors Don’t Tell You van journaliste Lynne Mc Taggart (schrijfster van onder meer de bestsellers ‘Het Veld’ en ‘Het Intentie Experiment’). Alle informatie in Medisch Dossier is gebaseerd op toonaangevende medische vaktijdschriften en gebaseerd op gevestigd, wetenschappelijk onderzoek en biedt bijna elke maand onafhankelijke medische informatie.