De huid is het grootste orgaan van het menselijk lichaam en reageert constant op wat er van binnen én buiten gebeurt. Stress, voeding, hormonen, allergieën, het klimaat, je immuunsysteem: al deze factoren hebben invloed op je huid. Deze invloeden kunnen bijvoorbeeld rode plekken, een jeukende huid, maar ook schilfering van de huid veroorzaken. We leggen uit wat jeuk, roodheid en schilfering van de huid kunnen betekenen en wanneer je er écht iets mee moet doen.
Een jeukende huid
Jeuk, ook wel pruritus genoemd, is een van de meest voorkomende huidklachten ter wereld. Het is een signaal dat er iets met de huid aan de hand is, maar de oorzaken van een jeukende huid kunnen uiteenlopen waardoor je niet direct kunt achterhalen waardoor het komt.
De meest voorkomende oorzaken van jeuk
Droge huid (xeroderma)
Dit is de meest voor de hand liggende oorzaak, zeker in de winter of na veel douchen. Wanneer de huid te weinig vocht en vetten bevat, raakt de huidbarrière verstoord. Dit kan jeuk veroorzaken. De huid voelt strak gespannen, is soms licht schilferig en de jeuk verergert na contact met water of zeep. Probeer het gebruik van zeep of zeephoudende producten te vermijden.
Eczeem (atopische dermatitis)
Eczeem is een chronische ontstekingsreactie van de huid waarbij de huidbarrière structureel zwakker is. De huid reageert op weersinvloeden, zoals zon en kou, maar ook zeep, stof, zweet en wol kunnen leiden tot hevige jeuk, roodheid en een schilferige huid.
Contactallergie of contactdermatitis
Je huid kan ook sterk reageren op iets waarmee het in aanraking is gekomen, zoals een nieuw wasmiddel, parfum, nikkel in sieraden, latex of huidverzorgingsproducten. De jeuk en roodheid verschijnen op precies de plek waar het contact was, een belangrijke aanwijzing voor de oorzaak.
Urticaria (netelroos)
Dit is een rode uitslag die plotseling kan optreden en jeukende bultjes of vlekken veroorzaakt. Dit ontstaat meestal door een allergische reactie op voedsel, medicijnen, insectenbeten of kou of hitte. Meestal verdwijnt de uitslag binnen 24 uur, maar bij chronische urticaria kan het ook wekenlang aanhouden.
Schimmelinfectie
Schimmels ontwikkelen zich goed op warme, vochtige plekken: tussen de tenen, in de lies, onder de borsten. De jeuk is vaak intens en gaat meestal gepaard met roodheid en soms schilfering.
Interne oorzaken
Hardnekkige jeuk zonder zichtbare huidafwijking kan soms een teken zijn van een onderliggende aandoening. Raadpleeg een arts als jeuk aanhoudt zonder duidelijke huid oorzaak.
Psychogene jeuk
Stress en angst kunnen jeuk veroorzaken of verergeren. De huidzenuwen worden dan overactief waardoor de jeuk erger wordt op stressvolle momenten en vermindert als je ontspannen bent.
Wat helpt bij jeuk?
De behandeling van jeuk hangt af van de oorzaak. Er zijn wel een aantal richtlijnen die je kunt hanteren:
- Hydrateer de huid direct na het douchen met een parfumvrije lotion.
- Douche lauwwarm, in plaats van heet water, want dit breekt de huidbarrière af.
- Kies voor zachte en parfumvrije producten, zowel voor de huid als voor je wasgoed.
- Vermijd krabben, want het beschadigt de huid en versterkt jeuken en krabben.
- Koude kompressen kunnen tijdelijk verlichting geven.
- Antihistaminica helpen bij allergische jeuk en zijn verkrijgbaar zonder recept.
- Bij verdenking op eczeem of allergie: raadpleeg een huisarts of dermatoloog.
Roodheid van de huid
Roodheid van de huid, ook wel erytheem genoemd, is een van de meest zichtbare en diverse huidreacties die er bestaan. Denk hierbij aan een onschuldige bloos reactie, maar ook om een teken van een onderliggende ontstekingsreactie of aandoening.
Veelvoorkomende oorzaken van roodheid
Rosacea is een chronische huidaandoening die zich kenmerkt door aanhoudende roodheid, zichtbare bloedvaatjes (couperose) en soms puistachtige uitslag. Het komt voornamelijk op de wangen, neus, kin en voorhoofd voor en treft vaker vrouwen boven de dertig en mensen met een lichte huid.
Triggers die rosacea kunnen uitlokken of verergeren:
- Alcohol (met name rode wijn)
- Gekruid of pittig voedsel
- Blootstelling aan de zon
- Temperatuurverschillen
- Stress
- Intensieve lichaamsbeweging
Rosacea is niet te genezen, maar wel te beheersen met de juiste huidverzorging, het vermijden van triggers en in sommige gevallen medische behandeling (azelaïnezuur, metronidazol, lasertherapie).
Seborroïsch eczeem
Een veelvoorkomende aandoening die roodheid en schilfering veroorzaakt op plaatsen met veel talgklieren: de hoofdhuid, de vleugel kanten van de neus, de wenkbrauwen, achter de oren en soms de borst. Het wordt gelinkt aan een overgroei van de gist Malassezia, die van nature op de huid aanwezig is. Het eczeem verergert bij stress en koud weer.
Psoriasis
Een auto-immuunziekte waarbij huidcellen te snel worden aangemaakt. Dit leidt tot dikke, rode plekken bedekt met zilverwitte schilfers, de klassieke psoriasis plaques. Psoriasis komt voor op ellebogen, knieën, de hoofdhuid en onderrug, maar kan overal op het lichaam verschijnen. Psoriasis kent opvlammingen en is vaak erfelijk.
Zonverbranding
Een zonverbrande huid door overmatige UV-blootstelling wordt rood, warm en pijnlijk. Herhaaldelijke zonverbranding verhoogt het risico op huidkanker. Bescherm je huid altijd met SPF, ook op bewolkte dagen.
Allergische reactie
Er kan een plotselinge roodheid ontstaan na contact met een stof (contactdermatitis) of na het eten van iets (voedselallergie). Dit kan een allergische reactie zijn. Bij zwelling van lippen, tong of keel, of bij moeite met ademen, is er sprake van een anafylactische reactie: bel dan direct 112.
Rode bloedvaatjes (couperose)
Kleine, zichtbare rode lijntjes of sterretjes op de huid die zich met name op de wangen en neus manifesteren. Couperose wordt veroorzaakt door beschadigde of verwijd geraakte bloedvaten net onder de huid. Het is niet schadelijk, maar het is cosmetisch storend voor velen. De meest effectieve behandeling is lasertherapie.
Wat helpt bij roodheid?
- Vermijd bekende triggers: probeer te achterhalen wat de triggers zijn en vermijd deze.
- Gebruik milde, parfumvrije huidverzorging: agressieve producten verergeren ontstekingen en roodheid van de huid.
- Zonbescherming: gebruik dagelijks SPF 30 of hoger, ook bij bewolking.
- Koele kompressen: voor directe verlichting van de rode huid.
- Azelaïnezuur of niacinamide: Deze middelen in huidverzorging kunnen helpen bij rosacea en roodheid.
- Bij aanhoudende of plotselinge ernstige roodheid of bij twijfel: raadpleeg een arts.
Schilfering van de huid
Een beetje schilfering van de huid is volkomen normaal. Je huid vernieuwt zichzelf ongeveer elke 28 dagen, waarbij oude huidcellen loslaten en er schilfering kan ontstaan. Maar wanneer schilfering zichtbaar, hardnekkig of vervelend is, is er wellicht iets uit balans.
De meest voorkomende oorzaken van schilfering
Droge huid
Er zijn verschillende oorzaken te wijten aan een droge huid. Droge lucht, van verwarming in de winter en airco in de zomer, langdurig douchen en te weinig hydratatie van de huid leiden tot een verstoorde huidbarrière waarbij huidcellen sneller loslaten.
Seborroïsch eczeem
Vette, geelachtige schilfertjes op de hoofdhuid, wenkbrauwen en nasolabiale plooien zijn een duidelijk kenmerk van seborroïsch eczeem. Paradoxaal genoeg treedt dit op in gebieden met de meeste talgklieren, het is een reactie op de schimmel Malassezia.
Psoriasis
De dikke, zilverwitte schilfering op rode plekken is het meest kenmerkende symptoom van psoriasis. De huidcellen delen zich zo snel (elke 3–5 dagen in plaats van 28) dat er een ophoping ontstaat die niet snel genoeg afschilfert en verdikt.
Tinea versicolor (pityrosporum-follikelontsteking)
Een schimmelinfectie die lichter of donkerder gekleurde vlekjes veroorzaakt op de romp, soms met lichte schilfering. Vaker bij mensen die veel zweten.
Zon- en hitteschade
Na een ernstige zonverbranding schilfert de huid als een mechanisme om beschadigde huidcellen te verwijderen. Dit is tijdelijk, maar een teken dat de huid serieuze schade heeft opgelopen.
Ichthyosis
Een zeldzame, erfelijke aandoening waarbij de huid structureel te snel schilfert, met droge, schubachtige plekken tot gevolg. Er bestaan verschillende vormen, van mild tot ernstig.
Wat helpt bij schilfering?
- Regelmatig hydrateren: met rijke crèmes die ceramiden, glycerine of ureum bevatten.
- Milde, sulfaatvrije reinigingsproducten: geen agressieve zeep of parfums.
- Fijne exfoliant: met AHA-zuren om dode huidcellen te verwijderen zonder de huid te beschadigen.
- Anti-roos shampoo: bij seborroïsch eczeem op de hoofdhuid.
- Niet krabben of plukken aan schilfers: dit beschadigt de onderliggende huid.
- Bij vermoeden van psoriasis of een schimmelinfectie: laat het beoordelen door een arts
Wanneer moet je naar de dokter?
Huidklachten zijn vaak goed zelf te behandelen, maar het is raadzaam om naar de huisarts of dermatoloog te gaan als:
- Klachten langer dan 4–6 weken aanhouden zonder verbetering.
- Jeuk gepaard gaat met koorts, gewichtsverlies of extreme vermoeidheid.
- Er sprake is van plotselinge, ernstige huiduitslag over het hele lichaam.
- Huidklachten gaan samen met gewrichtspijn (mogelijke indicatie voor psoriasis artritis).
- Je vermoedt dat een medicijn de oorzaak is.
- De klachten je dagelijks ritme, leven of slaap ernstig verstoren.
- Er open wonden, bloeding of infectie verschijnselen zijn (warmte, pus, koorts).
Luister naar je huid
Jeuk, roodheid en schilfering zijn geen ongemakken die je simpelweg moet verdragen of wegsmeren. Soms kunnen ze leiden tot verstoring van het dagelijks leven. Observeer wanneer klachten optreden, wat ze verergert en wat verlichting geeft. Zorg voor milde verzorging, goede hydratatie, minder prikkels en zoek hulp als klachten hardnekkig zijn of toenemen/je leven beïnvloeden.
