De meest gehanteerde definitie van het begrip verstandelijke beperking luidt:

‘Een verstandelijke beperking verwijst naar aanzienlijke beperkingen in het huidige functioneren. Deze beperkingen worden gekarakteriseerd door een intellect dat aantoonbaar lager is dan het gemiddelde, terwijl er tegelijkertijd sprake is van beperkingen in twee of meer van de volgende vaardigheden: communicatie, zelfverzorging, wonen, sociale vaardigheden, deelname aan de samenleving, zeggenschap, gezondheid en veiligheid, toegepaste kennis, vrijetijdsbesteding en werk. De verstandelijke beperking komt voor het 18e jaar tot uiting.’ (American Association for Mental Retardation)

Men kan niet spreken van dé verstandelijke beperking. Het betreft hier een zeer diverse groep mensen met uiteenlopende beperkingen, maar ook met uiteenlopende mogelijkheden. Daarnaast hoeft een verstandelijke beperking niet altijd uiterlijk zichtbaar te zijn.

Mensen met een verstandelijk beperking hebben soms bijkomende lichamelijke beperkingen, veel meer dan de gemiddelde bevolking. Er bestaat een grote variëteit in de aard van deze beperkingen en in de frequentie van voorkomen.

Het gaat dan met name om epilepsie, cerebrale spasticiteit, aangeboren afwijkingen aan het hart en de longen, visuele stoornissen en gehoorverlies. Dit betekent een extra kwetsbaarheid tijdens sportbeoefening en er moet dan ook voldoende rekening worden gehouden met de lichamelijke beperkingen.

Vooral motorische vaardigheden waarbij coördinatie en evenwicht een grote rol spelen, kunnen een probleem zijn. De verminderde coördinatie vergroot de kans op het ontstaan van blessures. Sport kan daarentegen een belangrijke rol spelen bij het trainen van de basale coördinatie.

Vanwege hun leer- en aanpassingsmoeilijkheden hebben mensen met een verstandelijke beperking vaak extra begeleiding nodig. De intellectuele beperkingen van deze sporters komen vaak tot uiting in complexe spel-/sportvormen, zoals teamsporten waarin moet worden samengespeeld. Het ontbreekt dan aan een goed spelinzicht; spelsituaties worden niet altijd evenwichtig beoordeeld en de sporters worden snel uit het ritme gehaald.

Wanneer men rekening houdt met het individuele niveau van functioneren en een juiste inschatting maakt van de lichamelijke mogelijkheden, is voor vrijwel iedere persoon met een verstandelijke beperking een sportactiviteit te vinden. Individuele sporten als judo, atletiek, zwemmen, gymnastiek en paardrijden zijn geschikt. Maar ook teamsporten als voetbal, korfbal, hockey en handbal komen in aanmerking. Steeds meer reguliere sportverenigingen hebben een afdeling voor mensen met een verstandelijke beperking.

Voor meer informatie over deze beperking, kijk bij de Federatie van ouderverenigingen, www.fvo.nl