Zoek:
Gezonde geest: Meditatie als medicijn
Verschenen in juni 2009
Meditatie is niet alleen een tegenwicht voor de stress van het moderne leven, het is ook positief voor onze gezondheid en zelfs onze levensduur.
In het stressvolle moderne leven doen meer en meer mensen aan meditatie om de hectiek van alledag aan te kunnen. Meditatie is echter meer dan alleen een manier om stress te lijf te gaan. Het is een krachtig en eeuwenoud middel tegen allerlei lichamelijke problemen – van slapeloosheid en angst tot kanker en hartaandoeningen.
Zo werd in een recent onderzoek aangetoond dat ‘mindfulness meditatie’ een positief effect had op het immuunsysteem van mensen met HIV. (Mindfulness is een moeilijk te vertalen begrip; aandachttraining dekt de lading nog het meest.) In dit onderzoek observeerden onderzoekers van het Cousins Center for Psychoneuroimmunology aan de Universiteit van Californië, Los Angeles (UCLA) de CD4+ T-lymfocyten – de immuuncellen die door HIV worden aangevallen – in een groep HIV-positieve volwassenen gedurende een meditatief programma (stressreductie door aandachttraining, MBSR: mindfulness-based stressreduction ) van acht weken. Tot hun verbazing zagen zij dat de CD4+ T-lymfocyten in deze groep niet minder werden, waaruit we kunnen afleiden dat mindfulness-training dit kennelijk voorkomt. In de HIV-positieve controlegroep die niet mediteerde, merkte men daarentegen op dat deze immuuncellen na acht weken aanzienlijk minder waren geworden.
Het effect stond los van de antiretrovirale (ARV) medicijnen die moeten voorkomen dat de HIV zich verder ontwikkelt. Het bleek zelfs dat hoe meer meditatiesessies de deelnemers volgden, hoe positiever het effect op het aantal cellen. Dat duidt op een dosis-respons relatie1.
Deze nieuwe studie is een bewijs te meer dat meditatie een groot aantal lichamelijke aandoeningen kan voorkomen of positief beïnvloeden. Zo kwam uit twee recente onderzoeken van de University of Pittsburgh PA naar voren dat ook patiënten met lagerugpijn hier baat bij hebben. De gegevens uit het eerste onderzoek wezen op afname van pijn en verbetering van concentratie, slaap, algeheel welbevinden en kwaliteit van leven2. In het andere – een gerandomiseerde/gecontroleerde voorlopige studie – bleken lichaamsfuncties en acceptatie van pijn te verbeteren3.
Ook de invloed van meditatie op hart- en bloedvaten is positief, zo bleek uit een onderzoek onder zestig Afro-Amerikanen met hoge bloeddruk en aderverkalking (vetafzetting in de aderen) die aan transcendente meditatie op mantra basis (TM) gingen doen. Na negen maanden was bij iedereen de vetafzetting in de aderen afgenomen, terwijl deze in de controlegroep toenam. Het risico op een hartaanval nam met 11 procent af en dat op een beroerte met 8 tot 15 procent4.
Bij patiënten met hoge bloeddruk die een jaar lang gevolgd werden, bleek TM in staat om zowel de bloeddruk als het medicijngebruik omlaag te brengen5.
Maar er zijn nog meer gezondheidseffecten. Uit analyse van de gegevens van de ziekenhuizen in de Verenigde Staten bleek dat mensen die regelmatig mediteerden de helft minder gebruik maakten van zeventien soorten ziekenhuisvoorzieningen (zowel intra- als extramuraal). In de leeftijdgroep boven de veertig was dat zelfs tweederde minder6.
Zelfs onze levensduur zou door meditatie beïnvloed worden. In acht bejaardentehuizen werd in een drie jaar durend onderzoek vastgesteld dat mediterende tachtigjarigen niet alleen gelukkiger waren en beter aangepast aan hun omgeving, maar ook dat ze langer leefden7.
Een rol voor de toekomst
Er worden steeds meer toepassingen van deze simpele methode tegen stress ontdekt. Zo heeft meditatie zijn nut al bewezen bij de behandeling van psoriasis (een huidaandoening), diabetes type 2 (de zogenaamde ‘ouderdomsdiabetes’), slaapproblemen, eetstoornissen en symptomen van kanker. De samenhang tussen meditatie en medicijn zien we nog in de gemeenschappelijke oorsprong van de terminologie: het Latijnse woord mederi, wat helen betekent8.
De interessantste ontdekking tot dusver is de positieve invloed op kinderen met leerproblemen en ADHD (aandachttekortstoornis met hyperactiviteit). In een pilotstudie onder 24 adolescenten met leerproblemen bleken alle deelnemers na vijftien weken mindfulness-meditatie minder angstig en waren hun sociale en intellectuele vaardigheden verbeterd9.
Hetzelfde effect werd geconstateerd bij ADHD. Onderzoekers aan de UCLA kwamen tot de conclusie dat mindfulness-training een effectieve behandeling is bij een bepaalde categorie volwassenen en adolescenten met ADHD en kan leiden tot verbetering van gedrags- en neurocognitieve tekortkomingen10.
Waardoor meditatie nu zo heilzaam is voor zo’n breed scala van aandoeningen is niet duidelijk, maar waarschijnlijk hangt het samen met stresshormonen. Slechts vier maanden regelmatig mediteren is al genoeg om het niveau van het stresshormoon cortisol, dat betrokken is bij een groot aantal gezondheidsproblemen, te verlagen11. Meditatie beïnvloedt ook andere aspecten van ons welbevinden – fysiologische en psychologische – en zelfs onze hersenfunctie12.
Wat het mechanisme ook moge zijn, het is duidelijk dat meditatie heilzaam kan zijn voor ons allemaal. Ik citeer de woorden van de grote boeddhistische leraar uit Tibet, de eerbiedwaardige Sogyal Rinpoche: ‘Het geschenk om jezelf te leren mediteren is in dit leven het grootste geschenk dat je jezelf kunt geven.'
Joanna Evans
1 Brain Behav Immun, 2008 Jul 19; Epub ahead of print
2 J Pain, 2008; 9: 841-848
3 Pain, 2008; 134: 310-319
4 Stroke, 2000; 31: 568-573
5 Am J Hypertens, 2005; 18: 88-98
6 Psychosom Med, 1987; 49: 493-507
7 J Pers Soc Psychol, 1989; 57: 950-964
8 JAMA, 2008; 300: 1350-1352
9 Complement Health Pract Rev, 2008; 13: 34-45
10 J Atten Disord, 2008; 11: 737-746
11 Psychoneuroendocrinology, 1997; 22: 277-295
12 JAMA, 2008; 300: 1350-1352
Door: Beheerder
Bericht: Op dit moment is er over deze artikel geen reactie. Waar wacht u dan nog op? Wees de eerste om een reactie te schrijven!
Discussieer mee, stel je vragen hier op het forum!
Dit artikel is met toestemming overgenomen uit Medisch Dossier en wordt in Nederland uitgegeven sinds januari 1999. Medisch Dossier is de Nederlandse uitgave van het blad What Doctors Don’t Tell You van medisch journaliste Lynne Mc Taggart (schrijfster van onder meer de bestsellers ‘Het Veld’ en ‘Het Intentie Experiment’).
Alle informatie in Medisch Dossier is gebaseerd op toonaangevende medische vaktijdschriften en gebaseerd op gevestigd, wetenschappelijk onderzoek en biedt bijna elke maand onafhankelijke medische informatie.
